Coachpunt als houvast
na inbur­gering

Wat als je je inburgeringstraject afrondt, maar je vragen pas daarna echt beginnen? Wat als je diploma in je kast ligt, maar je de weg naar werk, opleiding of praktische zaken zoals kinderopvang niet vindt? Wat als je brief na brief probeert te begrijpen, maar geen aanspreekpunt meer hebt?

Die vragen leven bij heel wat ex-inburgeraars in Gent. Bij Amal luisteren we er elke dag naar in Coachpunt: een warme plek waar ex-inburgeraars snel en zonder drempels terechtkunnen met hun vragen en twijfels na inburgering.

Niet meer “in traject”, wél vol vragen

Coachpunt ontstond uit het onderzoeksproject Vervolgtrajecten na Inburgering (VIB), dat vervolgtrajecten na inburgering in kaart bracht. Het onderzoek toonde zwart op wit wat Fien en Marian vandaag nog elke dag voelen in hun werk: de ondersteuning stopt vaak net op het moment dat het leven écht op gang komt.

“Tijdens inburgering heb je een trajectbegeleider,” legt Marian uit. “Iemand bij wie je terechtkan, die mee de weg toont. Daarna valt die persoon weg. Wie geen netwerk of sterke OCWM-begeleider heeft, staat plots alleen in een versnipperd landschap van loketten, diensten en formulieren. Terwijl de vragen blijven.”

Coachpunt is precies voor die mensen gemaakt. Voor ex-inburgeraars, of hun inburgeringsattest nu drie maanden oud is of vier jaar, die met vragen zitten over werk, opleiding, administratie, welzijn of richting zoeken. Ze maken een afspraak, komen langs, of worden doorverwezen. Soms voor één heel concrete vraag, soms voor een puzzel van thema’s.

Naast één-op-één begeleiding organiseert Coachpunt ook groepssessies. Die ontstaan uit terugkerende vragen die het team opmerkt in individuele gesprekken. “Als we merken dat veel mensen zoeken naar hoe ze moeten solliciteren, waar ze opleidingen vinden of hoe zelfstandig ondernemen werkt, brengen we hen samen,” vertelt Fien.

Die groepsmomenten maken informatie toegankelijker, verlagen drempels en geven mensen de kans om van elkaar te leren. Vaak gebeurt dat in samenwerking met collega Melanie van Beter Begeleiden (groepsaanbod) of met externe partners, zoals tijdens de infomarkt rond zelfstandig ondernemen. Het groepsaanbod is geen losstaand project, maar een directe vertaling van wat er leeft in de coachgesprekken.

Welkom zijn. Tijd hebben.

Hoe moet het voelen als je bij Coachpunt binnenstapt? “Welkom zijn, en voelen dat we tijd hebben,” zegt Fien zonder aarzelen. “Dat zijn de twee belangrijkste dingen.”

Coachpunt is geen snel loket. Het is een plek waar mensen rustig hun verhaal kunnen doen, zonder haast of druk. Tijd om te vertellen wat er in hun hoofd speelt. Tijd om te ontdekken wat er achter de eerste vraag verscholen zit.

“Begeleiding kan niet zonder tijd,” vult Marian aan. “Vertrouwen groeit niet in vijf minuten. Als we enkel ‘een dossier afhandelen’, missen we wat er onder de oppervlakte zit: stress, eenzaamheid, teleurstelling, ... Door te luisteren, voelen mensen zich gezien en gehoord en dat schept vertrouwen. Mensen tonen zich gemakkelijker en als coach kom je tot de kern van de vraag. Dan zien we beter wat iemand echt nodig heeft.” 

Dat luisteren gebeurt professioneel. Coachpunt is geen therapiepraktijk, en geen dienst die alles kan oplossen. De begeleiders zetten hun expertise in, trekken grenzen waar nodig en verwijzen gericht door naar psychologische hulp, juridische steun of andere partners. Maar wat mensen vaak het hardst voelen, is dat ze er niet meer alleen voor staan. 

De ‘heilige drievuldigheid’: werk, opleiding en taal 

De vragen bij Coachpunt gaan zelden over één domein. Toch keren drie thema’s steeds terug: werk, opleiding en taal. Marian glimlacht: “De heilige drievuldigheid. Mensen willen werken. Ze willen bijleren. Ze willen hun Nederlands verbeteren. Maar net in die drie domeinen botsen ze op de meeste drempels.” 

Die drempels zijn soms zichtbaar: kinderopvang die ontbreekt, een diploma dat niet erkend is, wachttijden voor opleidingen. Soms zijn ze subtieler: werkgevers die ‘perfect Nederlands’ vragen, procedures die in moeilijk taalgebruik geschreven zijn, of organisaties die vertrekken van een ideaal profiel waar bijna niemand aan voldoet.

Fien ziet het vaak gebeuren: “We horen nog te vaak: ‘Kom terug als je niveau X Nederlands hebt’ of ‘dit is niets voor jou met jouw diploma’. Dat zijn harde boodschappen als je net je leven opnieuw probeert op te bouwen. Bij Coachpunt proberen we verder te kijken: wat kan wél? Waar liggen talenten? Hoe kunnen we, samen met partners, toch een stap vooruitzetten?” 

Welzijn: vaak onzichtbaar, altijd aanwezig 

Wie bij Coachpunt aanklopt met praktische vragen, draagt vaak veel meer mee dan een mailbox vol onduidelijke brieven. 

“Welzijn is bijna altijd aanwezig, ook als het niet de eerste vraag is,” zegt Marian. “Zeker rond de eindejaarsperiode horen we het vaker: mensen voelen zich eenzaam of missen familie. Bij multiproblematiek, wonen, werk en gezondheid, mag je er bijna van uitgaan dat er ook een mentale strijd is.” 

Daarom peilt het team voorzichtig naar wat niet meteen gezegd wordt. Niet met grote vragenlijstjes, maar met kleine, open vragen en erkenning. “Een zin als ‘het moet heel lastig zijn wat je doormaakt’ kan al veel betekenen,” vertelt Fien. “En waar nodig verwijzen we door naar gespecialiseerde hulp. Maar het begint bij mogen zeggen hoe het écht gaat en bij iemand die onbevooroordeeld luistert.” 

Kleine interventies, groot verschil 

Twee verhalen blijven bij Fien en Marian nazinderen. 

Het eerste gaat over een vrouw met een hoofddoek die graag apotheekassistent wilde worden. “Ze kwam binnen met de overtuiging: ‘Niemand zal me nemen, met mijn hoofddoek. Dat hebben ze mij gezegd.’” herinnert Fien zich. “We hebben gewoon gevraagd: wat is je dichtstbijzijnde apotheek? Met haar toestemming heb ik gebeld. De apotheker antwoordde: ‘Natuurlijk is ze welkom, laat haar langskomen.’” 

Voor Fien was het een telefoontje van een paar minuten. Voor de vrouw opende het een toekomst die ze al had opgegeven. “Het ontkrachtte niet alleen een foute boodschap,” zegt Fien. “Het doorbrak ook een beeld van: ‘voor mensen zoals ik is er geen plaats’. Dat is de kracht van één concreet telefoontje.”

Het tweede verhaal begint met een man die Spaans spreekt en overdonderd binnenkomt met een stapel officiële brieven, gezondheidsproblemen en een gevoel van isolement in een cultuur die zo anders aanvoelt voor hem. Marian merkte meteen aan veel signalen hoeveel stress hij meedroeg. “We hebben lang gepraat, brieven doorgenomen en veel erkenning gegeven voor wat hij allemaal moest verwerken.” 

Omdat zijn stress vooral voortkwam uit het alleen moeten doen, stelde Marian iets anders voor: een periode van regelmaat en opvolging. “Ik heb hem voorgesteld om de komende twee maanden om de twee weken af te spreken. Zo kon hij rustig blijven wanneer er nieuwe brieven of medische afspraken zouden komen, en zich beter voorbereiden op belangrijke doktersbezoeken. Hij wist: ik kan hiermee ergens terecht, ik moet dit niet alleen dragen.” 

Dat bleek precies het houvast dat hij nodig had. De man vond uiteindelijk ook iemand in zijn eigen netwerk die mee naar een dokter kon gaan, en de stress zakte zichtbaar. “Toen hij een paar weken later terugkwam, zag ik een andere mens,” vertelt Marian. “Rustiger, met concrete vragen, klaar om deel te nemen aan conversatiegroepen en onze duo-werking. Alleen al het besef ‘ik sta er niet alleen voor’ had alles veranderd.”

De rol van werkgevers: deuren op een kier zetten

Hoeveel Coachpunt ook doet, één ding blijft duidelijk: zonder open werkgevers botsen veel trajecten op muren.

“Werkgevers hebben een enorme sleutel in handen,” zegt Marian. “Nog te vaak is de ideale kandidaat iemand met perfect Nederlands, een volledig erkend diploma en een CV zonder gaten. Terwijl er zoveel andere manieren zijn om naar talent te kijken.”

Ze pleit voor minder rigide vacatures, meer kansen om elkaar op de werkvloer te leren kennen, stages of instroompistes die niet alles op taalniveau laten afhangen. “We zien hoogopgeleide nieuwkomers met indrukwekkende CV’s die toch geen job vinden. Dat ligt niet aan gebrek aan motivatie of kennis. Daar gaat het systeem in de fout.”

Coachpunt kan de deur niet forceren, maar wel blijven duwen. Door werkgevers te laten zien wat er mogelijk is. Door verhalen mee te nemen naar het veld. En door helder te benoemen dat inclusie niet alleen bij de individuele nieuwkomer ligt, maar evenzeer bij organisaties en beleid.

Wat Coachpunt hoopt dat mensen meenemen

Wat hopen Fien en Marian dat mensen meenemen na een gesprek bij Coachpunt? “Hoop en perspectief,” zegt Marian. “Geen naïeve hoop, maar hoop die verbonden is aan concrete stappen.”

“Zelfvertrouwen,” vult Fien aan. “Het gevoel: ik ben niet gek, het ís moeilijk. Maar ik ben niet alleen en er zijn opties.”

Soms is dat een helder stappenplan richting werk. Soms een verwijzing naar een opleiding. Soms gewoon een uur waarin iemand eindelijk zijn verhaal kwijt kan en hoort: ‘wat jij draagt, is zwaar en toch ben je aan het gaan.’ Altijd is het een kleine verschuiving van machteloosheid naar houvast.

Meer capaciteit, meer pionierswerk

“Coachpunt heeft al een zekere bekendheid, binnen en buiten Amal,” besluit Marian. “Maar we zouden nog zoveel meer kunnen betekenen. Niet alleen voor individuen, ook richting werkgevers en beleid. We zien elke dag wat er misloopt én wat er wél werkt. Met extra versterking kunnen we een nog grotere pioniersrol opnemen.”

Tot die tijd doen Fien, Marian en hun collega’s van Werk en Levenslang leren wat ze vandaag al doen: tijd maken, luisteren, erkenning geven, meekijken, doorverwijzen, hoop concreet maken.

Coachpunt toont elke dag wat er mogelijk is wanneer je mensen na hun inburgering niet loslaat, maar mee de weg blijft zoeken. Dat is waar de stad beter van wordt. Dat is waar Amal voor gaat.